Mevzuat

Uluslararası Ticaret ve Taşımacılık İçin Temel Güncellemeler

(Güncelleme tarihi: 22 Ocak 2026)

Uluslararası ticareti etkileyen güncel mevzuat ve kural değişiklikleri. Bu bölümde başlıca hukuki konuları ele alıyor ve bunların uygulamada nasıl kullanılacağına dair uzman yorumu sunuyoruz.

AEB: Gümrük Kuralları ve Teknik Düzenlemelerde Güncellemeler

Gümrük ve Tarife Önlemleri

İthalat ödemelerine doğrudan etki

Avrasya Ekonomik Komisyonu, belirli AEB GTİP kodları kapsamındaki kıymetli metal atıkları ve hurdaları için ithalat vergilerini 31 Aralık 2028 dahil olmak üzere sıfırladı. Karar, resmi yayımdan 30 takvim günü sonra yürürlüğe girer. Komisyon, bu pozisyonlar için daha önce uygulanan ithalat vergisinin gümrük kıymetinin %15’i olduğunu belirtmiştir.

Uygulama

Bu ürünlerle çalışıyorsanız, sözleşme ekonomisini yeniden hesaplayın ve GTİP sınıflandırmasının doğruluğunu önceden kontrol edin.

Teknik Regülasyonlar ve Standartlar

Dolaylı etki: ürünün pazara kabulü

Avrasya Ekonomik Komisyonu, AEB teknik regülasyonlarına bağlı standart ve test yöntemi listelerini güncellemeye devam ediyor. Uygunluk değerlendirmesine ilişkin kanıt altyapısının güncel olması gerekir.

Uygulama

Bu dar anlamda “gümrük” konusu değildir, ancak sınırda çoğu zaman çok pratik bir soruna dönüşür: geçerli belge yoksa çıkış/serbest bırakma yoktur. Test raporlarınızın ve sertifikalarınızın güncel referans standartlara uygun olup olmadığını kontrol edin.

Resmi Olarak Nereden Takip Edilmeli?

Düzenleyici önlemlere ilişkin haberler, kararlar ve güncellemeler AEK sitesinde yayımlanır. Hukuki açıdan bağlayıcı metinler ise AEB’nin resmi hukuk portalı üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.

Türkiye: Uluslararası Taşımacılık ve Dış Ticarette Değişiklikler

Dış Ticaret / İthalat

İthalat rejiminin temel kuralları

İthalat Rejimi Kararı — 3350 sayılı karar — 6 Ocak 2026 tarihinde güncellenmiş haliyle yayımlandı.

Uygulama

Bu belge ithalat prosedürlerinin ve uygulanacak mali yüklerin genel çerçevesini belirler. Oranlar, istisnalar veya izin belgeleriyle ilgili değişikliklerde ve tartışmalı ithalat dosyalarında kontrol edilmesi faydalıdır.

Gümrük Açıklamaları

Genelgeler

Türkiye Ticaret Bakanlığı, gümrük konularındaki değişiklik ve açıklamaların yayımlandığı Genelge bölümünü yürütür. Bu genelgelerde ekler, listeler, prosedürler ve uygulama detayları güncellenebilir.

Uygulama

Genelgeler, sınırdaki gerçek uygulamayı büyük kanunlardan daha hızlı değiştirebilir. Bu yüzden “küçük açıklama” diye geçiştirmek, gümrükte büyük bir beklemeye dönüşebilir.

Uluslararası Karayolu Taşımacılığı

Karayolu Taşıma Yönetmeliği değişiklikleri

Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Karayolu Taşıma Yönetmeliği değişikliklerini duyurmuştur. Bu değişikliklerin bir kısmı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Ayrıca 1 Ekim 2025 tarihinde güncellenmiş bir metin veya değişiklik paketi yayımlanmış olup, sektörde çoğu zaman konsolide metin olarak kullanılmaktadır.

Uygulama

Taşıyıcının lisanslarını, yetkilerini, faaliyet şartlarını ve uygulanabilecek yaptırımları kontrol edin. Uluslararası taşımada “küçük formalite”, kolayca cezaya, beklemeye veya sevkiyatın durmasına dönüşebilir.

Türkiye’de SKDM / CBAM Başlığı

Dış ticaret gündeminin karbon ayağı

Türkiye Ticaret Bakanlığı, SKDM yani Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması hakkında açıklamalar, değişiklik paketleri ve 2026 raporlama takvimine ilişkin bilgiler yayımlamaktadır.

Uygulama

AB’ye doğrudan ithalatçı olmasanız bile, Avrupalı müşterileriniz tedarik zincirinizden emisyon verileri, menşe bilgileri ve destekleyici belgeler talep etmeye başlayabilir.

Avrupa Birliği: İthalat, İhracat, Yaptırımlar, Sertifikasyon ve Çevresel Şartlar

Yaptırımlar ve Kısıtlamalar

İhracat, ithalat, hizmetler ve taşıma

Avrupa Komisyonu, restrictive measures / sanctions bölümünü resmi olarak yürütür ve açıklama ile SSS materyallerini düzenli şekilde günceller.

Uygulama

Yaptırım uyumu bir “tik atma” işi değildir. Ödemelerin bloke olması, sigorta veya navlun hizmetinin reddedilmesi ve gümrük sorunları gibi gerçek riskler doğurur.

CBAM ve 2026

AB’nin Access2Markets platformu, CBAM’in uygulanmasına ilişkin resmi bilgiler sunar. Avrupa Komisyonu ayrıca CBAM’in gelişimi ve güçlendirilmesi hakkında soru-cevap ve bilgilendirici materyaller yayımlar.

Uygulama

Ürünleriniz çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik, hidrojen ve ilgili CBAM sektörlerine giriyorsa, Avrupalı ithalatçı gömülü emisyon verilerini ve tedarik zincirinizden destekleyici belgeleri isteyecektir.

EUDR: Ormansızlaşma Regülasyonu

Uygulama tarihleri ertelendi

Avrupa Komisyonu’nun resmi EUDR sayfası uygulama tarihlerini şu şekilde doğrulamaktadır:

Büyük ve orta ölçekli operatörler: 30 Aralık 2026
Mikro ve küçük operatörler: 30 Haziran 2027
AB Ahşap Regülasyonu kapsamındaki mikro ve küçük operatörler: 30 Aralık 2026

Komisyon ayrıca, AB’nin Aralık 2024 ve Aralık 2025’te Ormansızlaşma Regülasyonu’nu değiştirerek şirketlerin idari yükünü azaltmaya yönelik sadeleştirme önlemleri getirdiğini belirtmektedir.

Uygulama

Ahşap, kahve, kakao ve kapsama giren diğer ürün grupları için izlenebilirlik ve durum tespiti önceden hazırlanmalıdır. Erteleme, yükümlülüklerin iptali anlamına gelmez.

Sürdürülebilirlik ve Sertifikasyon

ESPR kapsamında Dijital Ürün Pasaportu

Avrupa Komisyonu, Sürdürülebilir Ürünler İçin Ekotasarım Tüzüğü ve Dijital Ürün Pasaportunu ürünler, bileşenler ve malzemeler hakkında veri sağlamak için temel araçlar olarak tanımlar.

Uygulama

Bu konu zamanla “çevresel raporlama” alanından çıkıp satış ve ithalat için zorunlu veri alanına dönüşecektir. Ürün ne kadar karmaşıksa, son anda yetişmeye çalışmak o kadar zor olacaktır.

Gümrük ve E-Ticaret

Küçük gönderilerde kurallar değişiyor

Avrupa Komisyonu, üçüncü ülkelerden doğrudan tüketicilere gönderilen düşük değerli e-ticaret paketlerine ürün başına geçici 3 avro gümrük vergisi getirilmesini duyurdu. AB Konseyi de 1 Temmuz 2026 itibarıyla, 150 avrodan düşük değerdeki küçük gönderilerle AB’ye giren mallara belirli koşullar altında sabit 3 avro gümrük vergisi uygulanacağını doğruladı.

Uygulama

AB’ye küçük paketlerle ithalat artık daha az “ucuz ve hızlı” olacak, gümrük kontrolü ise daha sistematik hale gelecektir.

Uluslararası Konvansiyonlar ve Standartlar: Uygulamada Önemli Olanlar

CMR / eCMR

Karayolu taşımacılığı

UNECE, CMR Konvansiyonu’na elektronik taşıma senediyle ilgili Ek Protokol çerçevesini sunar. Bu sistem genellikle eCMR olarak bilinir. Ülkelerin katılım durumunu kontrol etmek için BM Antlaşmalar Koleksiyonu kullanılmalıdır.

Uygulama

eCMR evrak yükünü azaltır ve belge akışını hızlandırır. Ancak sistemin düzgün çalışması için zincirdeki tüm tarafların hazır olması gerekir: taşıyıcı, gönderici, alıcı, platformlar ve rota üzerindeki ülkelerde hukuki altyapı.

TIR / eTIR

Gümrük transit sistemi

UNECE, TIR sistemini küresel bir gümrük transit mekanizması olarak, eTIR sistemini ise bu mekanizmanın dijitalleşmiş hali olarak açıklar.

Uygulama

TIR sınır geçişlerinde zaman kazandırabilir, ancak belge, mühür ve güzergâh disiplinini gerektirir. eTIR bunu dijital forma taşır; bu da insan hatasının süreci artık veri girişi aşamasında bozabileceği anlamına gelir.

IMO / IMDG

Denizyoluyla tehlikeli madde taşımacılığı

IMO’nun IMDG Code düzenlemesi, tehlikeli maddelerin denizyoluyla taşınmasını; ambalajlama, istifleme, uyumsuz maddelerin ayrılması ve ilgili güvenlik şartları dahil olmak üzere düzenler. IMDG Code 2024 Edition, Amendment 42-24, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girer; geçiş dönemi kapsamında 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren gönüllü olarak uygulanabilmiştir.

Uygulama

Tehlikeli madde belgelerindeki hatalar yükleme reddine, gecikmelere ve cezalara yol açabilir. 2026 baskısına göre sınıflandırmayı, işaretlemeyi, beyanları ve taşıyıcıya özel şartları kontrol edin.

Incoterms® 2020

Sözleşmeler, riskler ve maliyetler

ICC’nin Incoterms® 2020 kuralları, uluslararası ticari işlemlerde satıcı ve alıcı arasındaki görevlerin, risklerin ve maliyetlerin nasıl dağıtıldığını belirler.

Uygulama

En sık yapılan hata: taraflar alışkanlıkla “FOB” veya “EXW” yazar, Incoterms® 2020 ifadesini belirtmez, teslim yerini net yazmaz ve sonra terminal masrafları, ihracat gümrüklemesi, sigorta ve riskin tam olarak nerede geçtiği konusunda tartışmaya başlar.